(Αριστερά: Kρητικός με παραδοσιακή στολή και το μαχαίρι του σε φωτογραφία του περασμένου αιώνα).

Κάθε Κρητικό μαχαίρι κρύβει μία μικρή ή μεγάλη ιστορία, μία ιστορία δεμένη με το νησί της Κρήτης και με την Κρητική παλικαροσύνη.

 

Στη Μυκηναϊκή Ελλάδα από το 1500 πΧ φαίνεται οτι κατασκευάζονταν χάλκινα και ορειχάλκινα μαχαίρια, τα οποία μεταφέρθηκαν και σε άλλους μακρινούς ευρωπαϊκούς τόπους, αφού το εξαγωγικό εμπόριο όπλων άνθισε στη Μυκηναϊκή εποχή. Την ίδια εποχή της Μυκηναϊκής ακμής, στη Μινωική Κρήτη, κατασκευάστηκαν αξιόλογα μαχαίρια, ελάχιστα δείγματα όμως έφθασαν μέχρι την εποχή μας. Αξίζει να σημειώσουμε ότι, σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία, τα μαχαίρια και τα κράνη γεννήθηκαν στην Κρήτη, αφού εφευρέτες τους θεωρούνται οι Κουρήτες, ακόλουθοι του Δία που ζούσαν στο νησί.

 

Μαρτυρίες για τη χρήση μαχαιριών κατά το Μεσαίωνα έχουμε σε γραπτές πηγές, οι οποίες αναφέρονται στην επανάσταση των Ψαρομηλίγγων κατά των Βενετών στα μέσα του 14ου αιώνα. Σύμφωνα με την παράδοση, την εποχή της Βενετοκρατίας υπήρχαν μαχαιράδικα στο Ηράκλειο της Κρήτης, εγκαταστημένα στην ίδια ακριβώς θέση που βρίσκονται και σήμερα.

 

Μετά την τουρκική κατάκτηση της Κρήτης, οι μεταλλουργοί του νησιού συνέχιζαν να κατασκευάζουν εξαίρετα προϊόντα, μεταξύ των οποίων και μαχαίρια, τα οποία κατά το 19ο αιώνα με τις επανειλημμένες επαναστάσεις των Κρητικών οι οποίοι διψούσαν για ελευθερία, αποκτούν ξεχωριστή αξία. (δεξιά: Κρητικοί με τα άρματα τους από φωτογραφία του περασμένου αιώνα).

 

Το Κρητικό μαχαίρι υπήρξε απαραίτητο συμπλήρωμα της πολεμικής εξάρτησης του Κρητικού παλικαριού στο Μακεδονικό αγώνα, στους Βαλκανικούς πολέμους, στη Μικρασιατική εκστρατεία, ακόμα και κατά τη διάρκεια του Β' παγκοσμίου πολέμου όπου οι Κρητικοί αντάρτες ήταν οπλισμένοι και με το παραδοσιακό τους μαχαίρι, σύμβολο αντρειοσύνης και πνεύματος ενάντια σε κάθε κατακτητή.