Εγχάρακτη επιγραφή στη λάμα (μαντινάδα).
|
Η λάμα ή λεπίδα
Φωτιά, αμόνι, ατσάλι, σφυρί, πένσες με μακρύς βραχίονες και η δεξιοτεχνία του μαχαιροποιού είναι τα απαραίτητα στοιχεία για την κατασκευή του Κρητικού μαχαιριού.Η ατσάλινη λεπίδα του έχει μία μόνο κόψη ενώ η αντίθετη προς την κόψη πλευρά, η "ράχη", είναι επίπεδη, πιο παχιά προς τη βάση ενώ λεπταίνει σταδιακά προς την άκρη για να καταλήξει σε οξύτατη αιχμή η οποία έχει μια ελαφριά κλίση προς τα επάνω.
Το μήκος της λεπίδας ποικίλει. Κατά τα μέσα του 19ου αιώνα οι Κρητικοί μαχαιροποιοί κατασκεύαζαν υπερμεγέθη μαχαίρια, το μήκος των οποίων έφτανε μέχρι και τα 80 cm. Αυτά τα μαχαίρια μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και ως σπαθιά.
|
Λαβή με περτσίνια.
Το σχήμα "V".
|
Η λαβή
Η λαβή του Κρητικού μαχαιριού ονομάζεται "μανίκα". Παρόλο που το σχήμα της ποικίλει, τρεις είναι οι επικρατέστεροι τύποι. Στον έναν το τελείωμα της λαβής θυμίζει ράμφος πουλιού, στον άλλον η λαβή έχει το τελείωμα που είχαν τα ναυτικά γιαταγάνια του 18ου και 19ου αιώνα. Στον τρίτο, κλασικό Κρητικό τύπο, το τελείωμα της λαβής σχηματίζει "V".
Η λαβή είναι κατασκευασμένη από ζωική ύλη, κέρατο ή κόκαλο, ενώ στα πολυτελέστερα από τα Κρητικά μαχαίρια είναι κατασκευασμένη από ελεφαντόδοντο. Όσες λαβές δεν είναι φιλοτεχνημένες από το πολύτιμο αυτό υλικό, είναι κατασκευασμένες από λευκό κόκαλο, προερχόμενο κυρίως από βοδινά πόδια, το οποίο οι μαχαιροποιοί και σήμερα ακόμη, βράζουν με νερό, στάχτη και ασβέστη για ν' αποκτήσει μία λαμπερή λευκότητα. Ύστερα το λειαίνουν.
Σπανιότερα τα μαχαίρια είχαν σκουρόχρωμες λαβές, κατασκευασμένες από τα κέρατα των αγριοκάτσικων του νησιού, τα περισσότερο γνωστά "κρι-κρι". Τα μαχαίρια με τις σκουρόχρωμες κεράτινες λαβές ονομάζονται "μαυρομάνικα". Κάθε ένα κόκαλο ή κέρατο αρκεί για μία μόνο λαβή. |
